FIEL

lijn

CHLOOR EN HORMONALE VERANDERINGEN

lijn

Index: chloor en risico

Chloor en risico
Chloor en giftigheid
Chloor en kanker
Chloor en hormonale werking
lijn

FABEL

Veel gechloreerde chemicaliën hebben effecten die kunnen worden vergeleken met de werking van hormonen.

Greenpeace pamflet 'Chloor is overal' - zomer 1994.

Eurochlor kills fertility.

(Eurochlor doodt de vruchtbaarheid).
Greenpeace actie in Diest (België) - zomer 1995.

lijn
 

FEITEN EN CIJFERS

Chemicaliën met hormonale werking

Op dit ogenblik zijn er ongeveer veertig gechloreerde chemicaliën gevonden die mogelijk een hormonale werking in het lichaam hebben. Op een totaal van meer dan 10.000 gechloreerde stoffen is dat niet veel. Niettegenstaande dat moet men, omwille van mogelijke problemen, deze zaak zeker verder onderzoeken.
Anderzijds hebben een groot aantal (geoxydeerde) koolwaterstoffen óók zulke eigenschappen. Dat lijkt voor Greenpeace geen reden om een ban van de hele petrochemische sector of de zuurstofsector te eisen.

Een rapport van Deense en Schotse onderzoekers gaat uit van de theorie dat sommige chemicaliën, door hun invloed op ongeboren kinderen, een groot aantal problemen kan geven op latere leeftijd: lagere spermaconcentratie, kleinere penis, meer kanker van de teelballen en de prostaat. De onderzoekers denken dat dat het geval is, wanneer de chemicaliën het vrouwelijke oestrogeen hormoon nabootsen (of de werking van het mannelijk hormoon testosteron blokkeren). Dat is het geval voor sommige geteste chemicaliën in vitro (op celculturen buiten het lichaam), maar daarom nog niet in vivo (in het lichaam). Voor die chemicaliën waarvan de hormonale werking in mens en/of dier is bewezen, geeft de volgende lijst een indruk in afnemende volgorde van effecten in reële levensomstandigheden:

Hormonale invloed van chemicaliën:

Stof                           Invloed

DES-hormoon (medicijn):        Reproductieproblemen bij dochters, geboorteafwijkingen bij zonen
Synthetische hormonen:         Voorkomt zwangerschap     
DDE (afbraakproduct van DDT):  Problemen met visetende vogels (Grote Meren), 
                               alligators en panters (Florida)
PCB's:                         Voorkomt zwangerschap van zeehonden (Waddenzee)
                               en andere wilde dieren
                               Thyroxine in zeehonden -15%
PAK's:                         Belemmert de groei van plankton en mossels
Natuurlijke hormonen:          Borstkanker 
                               Mannelijke vissen maken vrouwelijke
                               eiwitten aan bij gemeentelijke 
                               afvalwaterbehandelingen              
Octyl/nonylfenol:              Mannelijke vissen maken vrouwelijke 
                               eiwitten aan bij gemeentelijke 
                               afvalwaterbehandelingen     
Natuurlijke houtbestanddelen:  Mannelijke vissen krijgen vrouwelijke 
                               uiterlijke kenmerken bij het afvalwater van 
                               papierfabrieken (of omgekeerd?)    
DDT:                           Meer borstkanker (twijfelachtig)
TCDD-dioxine:                  Minder borstkanker (anti-oestrogeen)
                               Endiometrie
                               Thyroxine in pasgeborenen +15%

Bron:  Verschillende bronnen.

De invloed van chloor in hormonale veranderingen

Zoals je kan zien in de bovenstaande lijst, zijn er gechloreerde en niet-gechloreerde, synthetische en natuurlijke chemicaliën die hormonale eigenschappen hebben. De laatste overdrijving van Greenpeace zegt dat chloor de oorzaak is van de terugval van de mannelijkheid. De auteurs van bovengenoemd Deens rapport ontkenden dat met een open brief aan de pers. Dat deed ook prof. andrologie Comhair van de Universiteit van Gent (België), die zei: "Het is niet de aanwezigheid van chloor, die de mogelijke oestrogene eigenschappen geeft. De meerste van de oestrogeen nabootsers, zowel in kracht als in hoeveelheid, bevatten zelfs geen chloor". Infeite lijkt het erop dat de aanwezigheid van een fenolgroep cruciaal is om van een stof een oestrogeen nabootser te maken. PCB's en PAK's hebben niet zo'n groep, maar worden in het lichaam geoxydeerd (net zoals dat het geval is voor benzeen) tot fenol bevattende stoffen.


Gechloreerde hormoon nabootsers

De gechloreerde producten, zoals DDT en PCB's, die een negatieve invloed op de reproductie hadden werden al vele jaren geleden gebannen. En dioxinen, geen chloorchemieprobleem meer, met andere mogelijke effecten, worden tot een minimum gereduceerd. Zie ook: Giftigheid van dioxinen en Bronnen van dioxinen.
Alhoewel het mogelijk is dat de werking - gedeeltelijk - nog te merken is, toch is het duidelijk dat de ban werkt: DDT en DDE residues in vis van de Grote Meren zijn reeds met 90% gereduceerd en visetende vogels recupereren nu. Voor de PCB's in de Waddenzee (Nederland), nemen de zeehonden weer in aantal toe, mede dank zij de zeehondencrèche aldaar. Ook voor dioxinen is de concentratie in moedermelk de laatste jaren gehalveerd.


PVC en hormonale veranderingen

Eén van de hoofddoelen van de anti-chloorcampagne van Greenpeace is PVC. In zoverre dat Greenpeace treinen blokkeert met VCM, de bouwsteen van PVC, versiert met slogans als 'Eurochlor kills fertility' (Eurochloor doodt de vruchtbaarheid). Eurochloor is the organisatie van werkgevers in de Europese chloorindustrie. Wat heeft PVC en VCM vandoen met vruchtbaarheid? Simpelweg niets.
PVC is zo veelzijdig dat het duizenden toepassingen heeft. Dat betekent dat er een heleboel hulpstoffen aan worden toegevoegd om bepaalde eigenschappen voor een bepaalde toepassing te bekomen. Dat is bv. ook het geval voor papier. Papier en PVC kennen beiden zowat 800 verschillende additieven. Dat is in het algemeen geen probleem, noch voor papier, noch voor PVC.

In een Vlaams tijdschrift valt Greenpeace PVC aan, omdat het de mannelijke vruchtbaarheid zou aantasten, omdat het nonylfenol bevat. In sommige PVC-formuleringen wordt inderdaad wel eens gebruikt als smeermiddel tijdens het extrusieproces. Greenpeace 'vergeet' echter te vermelden dat nonylfenol is/werd gebruikt in vrijwel alle plastics als smeermiddel en/of als een anti-oxydant. Greenpeace 'vergeet' eveneens te vermelden dat de bulkhoeveelheid van het gebruik van octyl- and nonylfenol is in detergenten, waarvan het resultaat van het verbruik direct via riolen in rivieren terecht komt...

In 1995 startte Greenpeace een walgelijke campagne, die een man met de penis van een kind afbeeldde, om PVC ervan te beschuldigen dat het de oorzaak is van kleinere penissen. Dit is schokkende, wetenschappelijke onzin en tegenstrijdig met hun eigen woorden: Zij beschuldigen het gebruik van niet-gechloreerde weekmakers in PVC, dat ze de oorzaak zijn van hormonale veranderingen in het lichaam en daarom moet het gechloreerde plastic PVC worden gebannen! De beschuldigde materialen, ftalaten, worden inderdaad in grote hoeveelheden gebruikt om zacht PVC te maken, maar de mogelijke oestrogene en kankerverwekkende eigenschappen van ftalaten ziet men enkel bij zeer hoge dosis (het equivalent van honderden grammen per dag) bij ratten, niet in primaten (apen en mensen). Daarom heeft de Europese Commissie ftalaten geclasseerd als niet-kankerverwekkend en niet-toxisch en ze mogen gebruikt worden om PVC-bloedzakjes te maken en een groot aantal andere medische toebehoren.

De laatste stand van zaken in onderzoeken naar ftalaten geeft aan dat gëën van de onderzochte ftalaten, getest in twee-generatieproeven enig reproductieeffect heeft in ratjes, met doses, die veel hoger lagen dan in het leefmilieu. Voor mensen is de veiligheidsfactor zelfs hoger, gezien de lagere gevoeligheid.
Greenpeace 'vergeet' te vertellen dat de reëel ingenomen hoeveelheid vanuit PVC slechts ongeveer 100 milligram per jaar is, terwijl het Deense Instituut voor Toxicologie concludeerde dat een inname van 500 mg per dag zonder effect was,... Zij vergaten eveneens te vermelden dat ftalaten in de natuur gevonden worden, zodat we mogelijk veel meer ftalaten (dibutylftalaat) innemen door groenten zoals selderij te eten.

In 1997 hernieuwde Greenpeace zijn campagne tegen PVC, door zich nu vooral tegen weekgemaakt PVC in kinderspeelgoed te richten. Dezelfde valse redeneringen, dezelfde bangmakerij voor onbestaande gevaren, hetzelfde weglaten van relevante gegevens...


Natuurlijke hormonen

Een groot aantal planten geven natuurlijke oestrogeen nabootsers in ons voedsel. Soja is één van hen. Infeite is sojamelk ongeschikt als kindervoeding, het bevat teveel oestrogenen, de baby kan het equivalent van meerdere contraceptieve pillen innemen.

Andere groenten en fruit bevatten eveneens oestrogene stoffen, soms in grote hoeveelheden: wortelen, tarwe, rijst, haver, aardappelen, appelen, kersen, pruimen, verschillende plantaardige oliën, olijven, kokosnoot,... Pluksters hebben problemen met hun menstruatie, alleen al door het plukken van hop voor bier...
Tot slot: de synthetische pyrethroïden, die worden gebruikt als niet-persistente pesticiden, vertonen eveneens oestrogene wigenschappen. Ze zijn gelijkaardig aan de matuurlijke bestanddelen van pyrethrum - een extract van een Africaanse margrietsoort - dat vrij veel gebruikt wordt door ecologische tuinders, mezelf inbegrepen, maar dat nog niet werd getest...

Een recent onderzoek van het Britse milieu agentschap [35], toonde aan dat de natuurlijke vrouwelijke hormonen de belangrijkste oestrogene stoffen in het afvalwater zijn! Om een of andere reden worden de bij het verlaten van het lichaam inactieve vrouwelijke hormonen weer actief gemaakt door de bacteriën in de afvalwaterbehandeling. Het resultaat: mannelijke vissen (-roach-, regenboogforel) produceren vrouwelijke eiwitten (vitellogenin). Het effect werd opgemerkt bij de gehaltes aan 17-beta-oestradiol en oestrone in alle geteste afvalwaters. De gehaltes aan ethinyl oestradiol in het afvalwater, een synthetisch oestrogeen dat gebruikt wordt in de pil, waren in enkele gevallen tien maal lager en in de meeste gevallen niet aantoonbaar. Andere door de mens gemaakte chemicaliën speelden geen rol van betekenis...

Zowel de USEPA als de Nederlandse Gezondheidscommisie komen, na bestudering van de beschikbare kennis, tot dezelfde conclusie: Behoudens in geïsoleerde gevallen is er géén bewijs dat de concentraties in het leefmilieu van enkelvoudige of de som van alle chemicaliën hoog genoeg zijn om enig effect te hebben.


Andere effecten op de reproductie

Sommige chemicaliën kunnen een effect op het reproductie systeem zelf en/of op het ongeboren kind hebben, met of zonder directe actie op de hormoonsystemen. Het Nederlandse Ministerie van Sociale Zaken en Tewerkstelling geeft een lijst uit met chemicaliën die onderworpen zijn aan registratie als ze worden geproduceerd of gebruikt in een bedrijf:
Verplichte registratie voor materialen die gevaarlijk zijn voor 
de reproductie:  

materiaal:

benzo(a)pyreen (een sterk kankerverwekkende PAK)
binapacryl (iso)
dimethylformamide
dinseb (-zout en -esters)
dinterb (-zout en -esters)
ethyleenthioureum
2-ethoxyethanol
2-ethoxyethylacetaat
2-ethylhexyl-3,5-bis(1,1-dimethylethyl)
4-hydroxyphenylmethylthioacetaat
loodderivaten
2-methoxyethanol
2-methoxyethylacetaat
methylazoxymethylacetaat
nitrofeen
tetracarbonylnikkel
warfarin

Bron:  Nederlands Ministerie van Sociale Zaken en Tewerkstelling
In feite is, volgens Bruce N. Ames, de belangrijkste oorzaak van geboortedefecten bij mensen, het gebruik van alcohol! Alhoewel het slechts weinig toxisch is, zijn de grote hoeveelheden alcohol die over de hele wereld gedronken worden, verantwoordelijk voor het hoogste aantal geboortedefecten. Zie: Nature's Chemicals and Synthetic Chemicals: Comparative Toxicology (Natuurlijke en synthetische chemicaliën: vergelijkende toxicologie). Ook de inname van hoge hoeveelheden vitamine A kan ernstige tot fatale defecten van het ongeboren kind veroorzaken: kinderen worden geboren zonder hersenen. Als vitamine A door een chemisch bedrijf zou worden geproduceerd, dan had het allang op de zwarte lijst van alle milieuverenigingen en overheden gestaan.

lijn
 

DE ALTERNATIEVEN

Er valt nog heel wat onderzoekswerk te doen om uit te vinden of er een werkelijke terugval van de mannelijkheid is, en indien dat zo is, wat dan de oorzaak is en als dat het gevolg van vervuiling is, welke chemicaliën daarvoor verantwoordelijk zijn. Gezien de mogelijke problemen, moet dat onderzoek zo spoedig mogelijk en met alle mogelijke middelen gebeuren. Tot op heden horen enkele gechloreerde en niet-gechloreerde, natuurlijke en industriële stoffen en onze snel veranderde leefgewoonten bij de mogelijke oorzaken. Maar vragen voor een ban van alle gechloreerde chemicaliën, omdat enkele mogelijk oestrogene stoffen in het verleden in grote hoeveelheden gebruikt werden, dat heeft niets meer met ernstige wetenschap te maken. Er zijn evenveel redenen om alle industriële en alle natuurlijke processen te bannen en niet te vergeten: alle Chinese restaurants (soja!) of om de vrouwelijke helft van de mensheid te elimineren of op zijn minst te reduceren, om de mannelijke helft van de ondergang te redden...


CONCLUSIE

Er is geen reden om gechloreerde hormoon nabootsers anders te behandelen dan niet-gechloreerde. En er is totaal geen reden om chloor of PVC er in het algemeen van te beschuldigen dat het de oorzaak is van de mogelijke achteruitgang van de mannelijkheid in het milieu.

lijn
 

LITERATUUR

Als je wil zien, hoe Greenpeace informatie manipuleert, dan moet je het persmededeling van Greenpeace USA lezen, dat vraagt voor een ban van PVC, bij het verschijnen van het boek 'Our Stolen Future' (onze gestolen toekomst), door Dr. Theo Colburn, e.a., dat kon gevonden worden onder de Greenpeace archieven, maar er zijn problemen om deze nog on-line terug te vinden.

Verder moet je dan de commentaar van de auteurs, Theo Colburn e.a., op hun officiële website lezen.

Daarna is de commentaar van Bruce N. Ames interessant (jammer genoeg niet meer on-line).

En om compleet te zijn, lees het dodelijke sarcasme van de Junkman, die de "junk" science van Theo Colburn aanklaagt: Our Stolen Future.

lijn

U bent op niveau twee van de Chlorofielen bladen.

Ontwerp: 23 februari 1996.
Laatste aanpassing: 1 maart 2002.
Finale aanpassing: 31 maart 2019.

Welcome pagina

Naar de Home Page van de Chlorofielen

Op: Chloor en risico

Links: Chloor en kanker